این هفته (یکشنبه 13 تیر تا 16 تیر) برای برگزاری کارگاهی سه روزه به دانشگاه علوم پزشکی شیراز رفته بودم. قبل از کارگاه این دلهره را داشتم که نکند مطالبی که آماده کرده ام برای شرکت کنندگان جذابیت نداشته باشد چرا که مسیر تحقیقات ما با علوم پزشکی ها خیلی متفاوت است. شرکت کنندگان این کارگاه اکثراً از گروه های آمار زیستی و اپیدمیولوژی بودند.

به هر حال بنده صبح یکشنبه کلاس را شروع کردم و هرچه میگذشت با سوالاتی که در حین کارگاه پرسیده می شد و یادداشت برداری های که شرکت کنندگان با اشتیاق انجام میدادند من را وادار میکرد که با شور و شوق بیشتری کار را ادامه دهم به قول شاعر صائب تبریزی:

مستمع صاحب سخن را بر سر کار آورد                                            غنچه خاموش، بلبل را به گفتار آورد

اگرچه بیشتر شرکت کنندگان با اصول پایه ژنتیک کمی آشنایی چندانی نداشتند و دیپلم  ریاضی و فیزیک داشتند اما استعداد، تلاش و گیرایی شرکت کنندگان از دانشجو گرفته تا استاد برای دنبال کردن مطالب قابل تحسین بود.

در پایان آنچه شرکت کنندگان می گفتند این بود که ما افسوس میخوریم این چنین فرصت هایی در ژنتیک برای ما وجود داشت که روش های آماری را برای آنها توسعه دهیم، مطالعات ژنتیکی انجام دهیم اما در کشور این مهم تا امروز مورد توجه قرار نگرفته است و من هم افسوس میخوردم در رشته ای تحصیل کرده ام که از آمار گرفته تا ژنتیک ،کامپیوتر و دامپروری را باید یادبگیرم اما اهمیت این اینگونه رشته ها و زحمت هایی که در این راه کشیده می شود  مورد کم لطفی جامعه واقع شده و باعث دلسرد شدن علاقه مندان برای ادامه تحصیل در این رشته می شود.

جالب این بود که تا امروز اینچنین کارگاه هایی چندین مرتبه در دانشگاه ها و موسسات تحقیقات مختلف کشور برگزار شده بود اما هیچ شرکت کننده ای از رشته های دیگر به غیر از ژنتیک حیوانی حضور نداشت. گرچه همه آگاهیم که تجزیه و تحیلی داده های ژنومیک در بسیاری از رشته های  علوم زیستی از بیوفیزیک گرفته تا بیوشیمی، ژنتیک انسانی، ژنتیک گیاهی و پزشکی کاربرد دارد. متاسفانه امروزه حتی در دانشکده های کشاورزی هم می بینیم  بین گروه زراعت و اصلاع نباتات، بیوتکنولوژی کشاورزی و ژنتیک و اصلاح نژاد دام چندان رد و بدلی از اطلاعات علمی صورت نمی­گیرد و به ندرت اساتید و دانشجویان این گروه ها در جلسات سخنرانی و دفاع از پایان نامه های همدیگر شرکت می کنند چه برسد به اینکه بخواهند از همدیگر دعوت کنند تا اینکه مبادا نکته ای جدید یاد بگیرند. به هر حال امیدوارم که در آینده همکاری های بیشتری بین سایر رشته ها اتفاق بیفتد زیرا که امروزه مطالعات بین رشته ای و اطلاع از تحقیقات دیگران میتواند در طراحی پروژه ها و تحقیقات آینده بسیار پر اهمیت باشد.

اسلایدهای ارائه شده در این کارگاه را از طریق لینک های زیر میتوانید دانلود کنید:

مطالعات پویش ژنوم1 (GWAS1)

مطالعات پویش ژنوم2 (GWAS2)

پیش بینی های ژنومیک و ایمپیوتیشن (Genomic Prediction and Imputation)

نشانه های انتخاب (Selection Signatures)