شاید یکی از سوالاتی که زندگی ما ژنتیک و اصلاح نژادی ها را درگیرکرده است، جواب این سوال است؟ اگر یک گاو نر، ماده بود، چقدر شیر تولید می­کرد؟

(If a Bull Was a Cow, How Much Milk Would He Give?)

متن کامل مقاله را از طریق لینک زیر دانلود کنید:

مقاله تولید شیر گاو نر

موریس سولر (Morris Soller) در سال 2015 مقاله ای را در ژورنال Annual Review of Animal Biosciences  چاپ کرده است، که بسیار جالب بنظر می­رسد. عنوان مقاله این است "اگر یک گاو نر، ماده بود چقدر شیر تولید می­کرد؟ در این مقاله ایشان ذکر می­کند که روزی مادر زنم که سواد چندانی هم نداشت ولی بسیار باهوش بود، با یکی از دوستانش تلفنی صحبت می­کرد و توضیح می­داد "دامادم  دکتر است اما دکتر پزشکی نیست، دکتر دامپزشکی هم نیست، ایشان دکتر علم (Science) است" و کار ایشان هم این است که میخواد بفهمد "اگر یگ گاو نر ماده بود، چقدر شیر تولید می­کرد؟" از آن پس این مکالمه تلفنی مادر زنم، تمام شغل و زندگی حرفه­ای من را تحت تاثیر قرار داد.

در این مقاله، نویسنده تمام تغییر و تحولاتی که در طول زندگی­اش رخ داده است و باعث شده که ایشان به ژنتیک و اصلاح نژاد علاقمند شود، بسیار زیبا شرح داده است. به عنوان مثال بازگو می­کند که یک روز از استادم پرسیدم "علم گاو شیری علمی چالش برانگیز نیست، پس چرا من باید در این رشته عمرم را صرف کنم، در خصوص این پرسش استادم کتاب اصلاح نژاد که توسط پرفسور لاش نوشته شده بود را برایم آورد و به من گفت موریس این کتاب را بخوان تا متوجه شوی که علم اصلاح نژاد گاو شیری چالش برانگیز است".

موریس از آن روز به بعد این نتیجه را گرفت که اصلاح نژاد به معنای مجموع علم گاو شیری و ژنتیک است. ایشان می گوید الگوی من پرفسور جی لاش (Jay Lush) بود. در حقیقت می­توان جی لاش را پدر علم اصلاح نژاد مدرن دانست. ایشان کسی بود که اصلاح نژاد را از هنر (art) به علم (science) تبدیل کرد. این مقاله تا حدی هم سیرتکامل اصلاح نژاد و ژنتیک مولکولی را البته با تاکیدی بر کارهایی که خود نویسنده انجام داده است؛ به تصویر می­کشد.

ایشان می­گوید هر چه می­گذشت به این شاخه علم علاقه مندتر می­شدم، به عنوان مثال دریافتم اصلاح نژاد دام از این نظر علمی شگفت انگیز است که بعضا حیواناتی هم سن، در یک گله و تحت شرایط محیطی مشابه بوده ولی از نظر تولید متفاوت هستند. از طرفی اصلاح نژاد چالش برانگیز است چرا که اصلاحگر با صفاتی مانند تولید شیر، نرخ رشد و باروری مواجه بوده که این صفات تحت تاثیر تعداد زیادی ژن و همچنین عوامل محیطی بروز می­کنند. با این حال بیان این صفات در حیوان به صورت یک عدد می باشد مثلا 12 تن شیر در یک دوره شیردهی ودر یک گله بعضا با شرایط محیطی مشابه و هزینه های ثابت، تنوعی در تولید شیر از 8 تن تا 16 تن دیده می شود. لذا با نگاه به ظاهر و یا فنوتیپ یک حیوان  و تعداد کمی از خویشاوندان فرد، نمی توان به راحتی به ژنتیک آن حیوان پی برد. این مساله چالش برانگیز است زیرا که فاکتورهای ناشناخته زیادی وجود دارند ولی فقط داده­های اندکی موجود هستند که ارزش های اصلاحی باید براساس آنها پیش­بینی شود. 

از طرفی می­دانیم که، آن دسته از گاوهای شیری که تولید بالاتری نسبت به میانگین گله دارند می­توانند دخترانی با میانگین بالاتر از میانگین جمعیت تولید کنند. حال سوال این است برای صفاتی که محدود به جنس هستند مانند تولید شیر، برای گاوهای نر چگونه انتخاب انجام دهیم. در حقیقت این سوال مطرح می­شود که اگر فرض کنیم یک گاو نر ماده بود چقدر شیر میتوانست تولید کند؟  بدیهی است که برای پاسخ به این سوال،  مسائل زیادی باید روشن گردد که در ادامه این موارد را مطرح می­کنیم.

یکی از مسائل این است که گاوداران برای اینکه اندازه گله خود را ثابت نگه دارند معمولاً ماده­ها را با شدت خیلی پایین تری نسبت به نرها حذف می­کنند. ولی از سوی دیگر که انتخاب برای نرها است ، نرها سهم بیشتری در تولید نسل آینده دارند، زیرا هم شدت انتخاب در نرها بسیار بیشتر است و هم اینکه یک گاو نر میتوانست با تعداد زیادی گاو ماده آمیزش کند.  لذا لاش و همکاران دریافتند، همانطور که ماده گاوهای با تولید بالا میتوانند دخترانی تولید کنند که میانگین بالاتری از جمعیت داشته باشند پس حتما پسران این گاوهای ماده برتر هم اگر ماده بودند تولید شیر بالاتری از میانگین جمعیت داشتند. زیرا که ساختار ژنومی جنس نر و ماده به استثنای تفاوت در کروموزوم X و Y یکسان است.